MỤC LỤC CHUYỆN KỂ
Kho thần thoại và truyền thuyết đang lớn dần, cùng khởi nguồn, dị bản và nguồn tư liệu của từng câu chuyện.
Khi chưa có đất cũng chưa có trời, một người khổng lồ thành hình từ lớp sương giá đang tan, và các vị thần dựng nên thế giới từ thân thể hắn. Ba bài thơ Edda biết đến Ymir, nhưng chỉ Snorri Sturluson, một tín đồ Kitô giáo viết ở Iceland thế kỷ XIII, kể trọn câu chuyện, và có những phần chỉ thấy trong sách của ông.
Đọc câu chuyện 11 phút đọcMột người khổng lồ đánh cắp chiếc búa của Thor và chỉ chịu trả nếu được cưới Freyja, thế là Thor trùm khăn cô dâu của nàng mà đi dự đám cưới. Bài thơ kể chuyện này chỉ còn trong một bản chép tay duy nhất, và Snorri, người kể rất nhiều chuyện về Thor, chưa từng nhắc đến nó.
Đọc câu chuyện 11 phút đọcMột tòa sảnh lợp bằng khiên, một con lợn rừng bị ăn mỗi ngày mà đến tối lại lành nguyên, những chiến binh đã chết chém nhau cho vui rồi ngồi vào bàn rượu, và những người nữ chọn ai sẽ phải chết. Phần lớn bức tranh ấy đến từ Snorri Sturluson, người viết ở Iceland đã theo Kitô giáo vào khoảng năm 1220. Những bài thơ cổ hơn không phải lúc nào cũng nói giống ông.
Đọc câu chuyện 13 phút đọcĐại bàng trên ngọn, rồng dưới gốc, và một con sóc chạy qua lại giữa hai bên: các bài thơ Edda cho cây tần bì của thế giới ba cái rễ và những vết thương không dứt. Chúng cũng nói đến chín thế giới, nhưng không văn bản trung cổ nào cho biết đó là chín thế giới nào.
Đọc câu chuyện 11 phút đọcKronos nuốt từng đứa con ngay khi chúng chào đời, cho đến khi ông được trao một hòn đá thay cho đứa út. Đứa trẻ ấy, Zeus, lớn lên trong vòng bí mật trên đảo Crete và trở thành vị vua thứ ba của cõi trời, dù người Hy Lạp chưa bao giờ thống nhất cậu được giấu ở đâu, thậm chí cậu có thật là con út hay không.
Đọc câu chuyện 9 phút đọcÔng để lại một con mắt dưới giếng Mímir, treo mình chín đêm trên một cái cây lộng gió để nhặt lấy những chữ rune, và mỗi ngày thả hai con quạ bay khắp thế gian. Nhưng bài thơ kể về con mắt chưa hề nói nó được đổi lấy trí tuệ. Lời giải thích ấy là của Snorri.
Đọc câu chuyện 12 phút đọcCon sói thoát xích, con rắn khổng lồ trồi lên từ biển, ngọn lửa của Surtr thiêu rụi thế giới. Rồi mặt đất lại nổi lên khỏi sóng nước, xanh tươi, lần thứ hai. Hai bài thơ cổ chỉ kể chuyện này từng mảnh; một người Iceland theo đạo Kitô vào thập niên 1220 đã ghép chúng thành một câu chuyện liền mạch.
Đọc câu chuyện 10 phút đọcCác vị thần của Homer mở tiệc trên một ngọn núi có thật, phủ tuyết và nhiều sườn núi, nằm giữa Thessaly và Macedonia. Vậy mà Odyssey đã tả một Olympus không gió, không mưa, không tuyết nào chạm tới. Năm 1961, trên một đỉnh của nó, người ta tìm thấy dấu vết những lễ hiến tế dâng thần Zeus.
Đọc câu chuyện 8 phút đọcBà từ thần tộc Vanir đến với các vị thần, dạy họ phép seiðr, đi xe do mèo kéo, khóc ra những giọt vàng đỏ vì người chồng không bao giờ trở về, và nhận một nửa số người tử trận về đại sảnh của mình. Chuyện bà có được chiếc vòng cổ chỉ còn trong một bản chép tay Iceland cuối thế kỷ XIV.
Đọc câu chuyện 11 phút đọcCon trai một người khổng lồ và là anh em kết nghĩa máu của Odin, Loki lăng mạ mọi vị thần trong một bữa tiệc, sinh ra con sói, con rắn quấn quanh thế giới và nữ thần Hel, rồi bị trói dưới một con rắn nhỏ giọt nọc độc cho đến ngày tận thế. Không có dấu vết nào cho thấy từng có người thờ Loki.
Đọc câu chuyện 11 phút đọcThần linh và quỷ dữ lấy một ngọn núi làm que khuấy, một con rắn khổng lồ làm dây thừng, khuấy biển để tìm amṛta, thứ nước uống trường sinh. Vậy ai đỡ ngọn núi, ai uống chất độc? Câu trả lời tùy vào việc bạn mở cuốn sách nào.
Đọc câu chuyện 6 phút đọcBị đuổi khỏi trời, Susanoo xuống bên một dòng sông ở Izumo, chuốc say con rắn tám đầu rồi chém nó tan tành. Trong đuôi rắn là thanh kiếm về sau trở thành một trong ba báu vật của ngôi vua Nhật Bản. Vậy mà sách ghi chép của chính xứ Izumo lại không hề nhắc đến con rắn.
Đọc câu chuyện 9 phút đọcMột đứa trẻ ba tuổi chưa từng nói một lời bỗng xin vua ngựa sắt, lớn lên thành người khổng lồ, đánh tan quân giặc rồi cưỡi ngựa bay lên trời. Nhưng hai ghi chép cổ nhất về ông không có đứa trẻ, cũng không có con ngựa, và các văn bản thế kỷ XV trao cho ông thanh kiếm chứ không phải bụi tre.
Đọc câu chuyện 10 phút đọcThuở ban đầu thế giới như một quả trứng, Bàn Cổ lớn dần trong đó cho đến khi trời và đất cách nhau chín vạn dặm. Khi ông chết, thân thể ông hóa thành thế giới. Thế nhưng trước thế kỷ III không sách nào nhắc tên ông, và giới học giả đến nay vẫn tranh luận ông từ đâu mà đến.
Đọc câu chuyện 8 phút đọcOdysseus góp công hạ thành Troy, rồi mất thêm mười năm nữa mới về được nhà. Homer nói rõ vì sao: chàng đã làm mù mắt con trai thần biển, và thủy thủ của chàng đã ăn thịt đàn bò của thần Mặt Trời.
Đọc câu chuyện 11 phút đọcCác vị thần nuôi con sói ngay trong nhà mình, rồi trói nó bằng một dải lụa làm từ tiếng chân mèo, râu đàn bà và rễ của đá, và Týr phải trả giá bằng bàn tay. Chỉ có Snorri Sturluson, khoảng năm 1220, kể trọn câu chuyện; những bài thơ cổ hơn chỉ biết đến bàn tay, sợi xích và ngày con sói thoát ra.
Đọc câu chuyện 9 phút đọcĐêm nào Mặt Trời cũng vượt qua mười hai giờ của cõi âm, và đêm nào con rắn Apophis cũng nằm chắn ngang đường. Các câu thần chú bảo nó sẽ không bao giờ trỗi dậy nữa, rồi lại dặn làm đúng nghi lễ ấy vào ngày hôm sau.
Đọc câu chuyện 8 phút đọcPārvatī tạo ra một người con để canh cửa, và Shiva, vì không biết cậu là ai, đã chém đầu cậu. Đó là lời giải thích nổi tiếng nhất vì sao Ganesha có đầu voi. Các bộ Purāṇa còn đưa ra ít nhất ba câu trả lời khác.
Đọc câu chuyện 9 phút đọcCon gái thần sông bị một ông vua giam kín, ánh mặt trời đuổi theo nàng, và nàng đẻ ra một quả trứng. Cậu bé phá vỏ chui ra đã vượt sông trên chiếc cầu cá và rùa rồi lập nên Cao Câu Ly, và chính vương quốc ấy đã khắc chuyện của ông lên đá vào năm 414.
Đọc câu chuyện 11 phút đọcMột xạ thủ bắn rơi những mặt trời đang thiêu đốt thế gian, một người phụ nữ lấy trộm thuốc bất tử rồi bay lên cung trăng. Ngày nay họ là đôi vợ chồng quen thuộc của Tết Trung thu. Nhưng trong các văn bản cổ nhất, đó là hai câu chuyện riêng rẽ.
Đọc câu chuyện 8 phút đọcNữ thần mặt trời tự nhốt mình trong hang đá và thế gian chìm vào bóng tối, cho đến khi các vị thần treo một tấm gương lên cây và một nữ thần nhảy múa trên chiếc thùng úp ngược khiến cõi trời rung lên vì tiếng cười. Hai cuốn sách cổ nhất của Nhật Bản không thống nhất vì sao bà ẩn mình, và điều gì đã đưa bà ra.
Đọc câu chuyện 9 phút đọcHai vị thần cùng xin cưới một người con gái của vua Hùng. Thần núi đem sính lễ đến trước nên được vợ, còn thần nước từ đó năm nào cũng dâng nước đánh núi. Nhưng con voi chín ngà nổi tiếng lại không có trong các sách xưa.
Đọc câu chuyện 8 phút đọcSet nhốt anh trai vào một chiếc rương, Isis đi khắp thế gian tìm chồng, và Osiris trở thành vua và quan tòa của người chết. Thế nhưng không văn bản Ai Cập nào kể trọn câu chuyện. Bản kể đầy đủ nhất mà ta có lại bằng tiếng Hy Lạp.
Đọc câu chuyện 6 phút đọcTrong bản kể cổ nhất, Medusa sinh ra đã là một Gorgon, người duy nhất trong ba chị em có thể chết. Chuyện cô gái xinh đẹp bị Athena trừng phạt chỉ xuất hiện khoảng bảy trăm năm sau, trong một thi phẩm La Mã.
Đọc câu chuyện 9 phút đọc
