BỘ SƯU TẬP
Khám phá những câu chuyện, tín ngưỡng và sinh vật kỳ bí của vùng đất này.
Một viên tri huyện cởi áo chuộc tội cho người con gái làm gãy cành mẫu đơn, rồi lạc vào ngọn núi giữa biển và lấy nàng tiên làm vợ. Một năm sau trở về, chàng thấy dưới trần đã qua hơn tám mươi năm, hay hơn sáu mươi năm nếu tính theo chính những niên đại câu chuyện đưa ra.
Đọc câu chuyện 10 phút đọcMột người tiều phu tìm được cây có lá làm người chết sống lại, rồi bị chính cây ấy mang lên cung trăng. Nhưng bản ghi chép cổ nhất, năm 1886, không hề gọi nhân vật là Cuội, còn chú Cuội cổ nhất mà chúng tôi tìm được, trong một cuốn từ điển năm 1651, lại là một tay nói dối chẳng dính gì đến mặt trăng.
Đọc câu chuyện 9 phút đọcCon gái Ngọc Hoàng lỡ tay đánh rơi chén ngọc, bị đày xuống trần, sinh ra ở một làng quê Nam Định và mất năm hai mươi mốt tuổi, rồi cứ trở lại mãi cho đến khi chính triều đình từng sai quân trừ bà phải dựng đền và phong cho bà tước vương. Bản kể đầy đủ nhất do một nữ sĩ viết vào thập niên 1730, và giới nghiên cứu khá đồng thuận rằng bà đã viết lại một tín ngưỡng vốn có từ trước.
Đọc câu chuyện 12 phút đọcBị mẹ con dì ghẻ hại chết, Tấm hóa thành chim, thành cây, thành khung cửi, thành quả thị, cho đến khi gặp lại nhà vua. Truyện thường bị coi là bản sao của Lọ Lem, nhưng văn bản cổ nhất, in năm 1886, gọi người con gái hiền là Cám, và cả nửa sau của truyện không hề có trong Perrault hay Grimm.
Đọc câu chuyện 12 phút đọcNgười đánh cá kéo lưới được lưỡi gươm, chủ tướng nghĩa quân tìm thấy chuôi gươm trên ngọn cây đa, và khi giặc tan, Rùa Vàng lên đòi lại gươm giữa một hồ nước ở Hà Nội. Nhưng bộ sách thế kỷ XV chỉ kể chuyện được gươm, còn những bản kể sớm nhất về hồ, vào khoảng năm 1800, lại kết thúc bằng cảnh mất gươm và nhà vua sai tát cạn hồ để tìm.
Đọc câu chuyện 10 phút đọcVua Hùng hứa truyền ngôi cho người con dâng được lễ vật ngon nhất để cúng Tiên vương, và người con nghèo nhất đã thắng nhờ hai thứ bánh làm từ gạo nếp, một vuông, một tròn. Trong văn bản cổ nhất, chính thần nhân trong giấc mộng dạy cách làm cả hai thứ bánh, và chiếc bánh vuông không chỉ tượng trưng cho Đất.
Đọc câu chuyện 8 phút đọcNgày 23 tháng Chạp hằng năm, các gia đình Việt Nam tiễn Táo quân về trời trên lưng cá chép, cùng hai chiếc mũ ông và một chiếc mũ bà. Chuyện hai ông một bà chết trong cùng một đám lửa đã được chép lại từ năm 1659, nhưng tên các vị, số các vị, và cả ông Công là ai, đều đã đổi khác qua thời gian.
Đọc câu chuyện 11 phút đọcThần Kim Quy trao cho nhà vua chiếc vuốt làm lẫy nỏ, còn con gái vua lấy con trai kẻ thù. Nhưng dị bản cổ nhất, chép ở Trung Hoa, không có rùa thần, không có lông ngỗng, cũng không có ngọc trai: chỉ có một nàng công chúa đem lòng yêu và một cây nỏ bị cưa đứt.
Đọc câu chuyện 13 phút đọcNghèo đến mức hai cha con chỉ có chung một chiếc khố, Chử Đồng Tử vùi mình trong cát, và nàng công chúa tìm thấy chàng ở đó đã lấy chàng làm chồng. Trong bản kể trọn vẹn cổ nhất, hai người buôn bán với thương nhân nước ngoài, theo đạo Phật, rồi cả một tòa thành hiện lên trong một đêm và biến mất trong một đêm, để lại một cái đầm.
Đọc câu chuyện 11 phút đọcMột bề tôi cho rằng của cải mình có là vật tiền thân, không nhờ ơn vua, bị đày ra bãi cát ngoài biển cho chết đói, cho đến khi một con chim trắng từ phương tây nhả xuống hạt của một thứ dưa lạ. Trong văn bản cổ nhất, An Tiêm không hề khắc tên lên quả dưa thả xuống biển: chính nhà vua tự nhớ đến ông.
Đọc câu chuyện 8 phút đọcMột đứa trẻ ba tuổi chưa từng nói một lời bỗng xin vua ngựa sắt, lớn lên thành người khổng lồ, đánh tan quân giặc rồi cưỡi ngựa bay lên trời. Nhưng hai ghi chép cổ nhất về ông không có đứa trẻ, cũng không có con ngựa, và các văn bản thế kỷ XV trao cho ông thanh kiếm chứ không phải bụi tre.
Đọc câu chuyện 10 phút đọcHai vị thần cùng xin cưới một người con gái của vua Hùng. Thần núi đem sính lễ đến trước nên được vợ, còn thần nước từ đó năm nào cũng dâng nước đánh núi. Nhưng con voi chín ngà nổi tiếng lại không có trong các sách xưa.
Đọc câu chuyện 8 phút đọcNgười Việt kể về khởi nguồn của mình: chàng Rồng từ thủy cung, nàng Tiên từ miền núi, một bọc trăm trứng, và cuộc chia tay đã khai sinh nước Văn Lang.
Đọc câu chuyện 5 phút đọc
